Modern yaşamın temposu içinde zihinsel yorgunluk, dikkat dağınıklığı ve içsel sıkışmışlık giderek daha görünür hale geliyor. Yürümenin zihinsel faydaları, yürüyüş ve düşünce ilişkisi, yavaşlamanın psikolojisi gibi kavramlar tam da bu noktada yeniden anlam kazanıyor. Yürümenin Felsefesi ile Frédéric Gros, yürümeyi bir egzersiz rutini olmanın ötesine taşıyarak, modern insanın iyi oluş arayışına derinlikli bir bakış sunuyor. KİK Kitap Kulübü’nde bu ay, yürüyüşün zihni nasıl özgürleştirdiğini, yaratıcılığı nasıl beslediğini ve neden en berrak düşüncelerin çoğu zaman hareket halindeyken ortaya çıktığını anlatan Yürümenin Felsefesi kitabını inceliyoruz.
Yürümek, fiziksel aktiviteden çok daha fazlası olabilir mi?
Modern hayatın hızı, gürültüsü ve karmaşası ile çoğu zaman zihnimiz, bedenimizden daha yorgundur. Düşünecek pek çok şey vardır ve bazen bir sandalye veya koltukta oturarak dinlenmek, yorgunluğu hafifletmek yerine daha da ağırlaştırır. Düşünceleri, iç sıkıntısını ve bunaltıyı artırır. Belki de bu yüzden, tarih boyunca en güçlü düşünceler masa başında değil, yolda hareket halindeyken doğmuştur.
Frédéric Gros, Yürümenin Felsefesi adlı kitabında yürümeyi sıradan bir fiziksel aktivite olmaktan çıkarıp, düşüncenin ve varoluşun merkezine yerleştiriyor. Yürüme kavramını pek çok açıdan ele alırken bize bambaşka bir kapı aralıyor, içeri girip yürümek istiyoruz. Yazar, daha ilk sayfalarda çok net bir ayrım yaparak “Yürümek spor değildir.” diyor. Bu cümle, modern insan için sarsıcıdır. Çünkü bugün yürümeyi çoğunlukla adım sayılarıyla, kalori hesaplarıyla, performansla ölçüyoruz. Oysa Gros’a göre spor; teknik, rekabet, skor ve disiplin işidir. Yürümek ise tüm bunlardan özgür, sade ve neredeyse çocukça bir eylemdir. Kendin olma halidir. Bundan daha basit ne olabilir? Tam da bu basitlikte, çok derin bir özgürlük saklıdır.
Gros’un yürüyüşe yüklediği en güçlü anlamlardan biri, yavaşlamamıza izin veren bir eylem olması. Öyle ki şunu söyler: “Ağırdan almak adına şimdiye dek yürümekten daha iyi bir şey bulunamamıştır.” Günümüz işleri ve ilişkileri bize sürekli hızlanmamızı, daha verimli olmamızı, daha kısa sürede daha çok şey yapmamızı söylerken, yürümek bu akışa karşı bir itiraz biçimidir. Yürürken acele etmek zorunda değilsin. Varman gereken bir “sonuç” yok. Yürürken zaman, yeniden senin olur. Bu da bize iyi oluş anlamında çok kıymetli bir kapı açar: Yürümek, zihni üretme baskısından çıkarır. Bizi sadece “olmaya” davet eder.
Neden en iyi fikirler aklımıza yürürken gelir?
Bugün yapılmış çalışmalar neticesinde biliyoruz ki, yürüyüşün beyni rahatlatması aslında dikkat dağıtıcı unsurları azaltarak, düşüncelerin kolayca akmasına izin vermesindendir Bu durum, yaratıcılığımızı artırır ve beynin daha geniş bir alanda bağlantı kurmasını sağlayarak yeni fikirlerin ortaya çıkmasına zemin hazırlar. Bu yüzden pek çok düşünür ve yazar, yürüyüşleri ilham kaynağı olarak kullanmıştır. Bu nedenle Gros; ünlü düşünür ve bilim insanlarının da yürüme pratiklerine dair örnekler sunuyor kitapta. Örneğin Charles Darwin, doğal seçilim fikrini şekillendirirken kum yolunda uzun yürüyüşler yapıyordu. Jean-Jacques Rousseau, en berrak düşüncelerine doğada yürürken ulaştığını yazmıştı. Nietzsche, “Açık havada yürürken doğmayan hiçbir düşünceye güvenmem” diyordu. Gros, Nietzsche örneği üzerinden yürüyüşle düşünce arasındaki bağı çarpıcı biçimde kurar. Nietzsche için yürümek sadece dinlenmek değil, bizzat düşünmenin kendisidir. Çünkü canlı olan, hareket edendir. Donmuş, ağırlaşmış olan ise düşünceyi değil, tekrarları üretir. Yürüyüş, zihni de yürütür.
Gros’a göre yürüyüş, modern insanın görünmez zincirlerine karşı bir yaptığı özgürlük pratiğidir. Yürürken tüketmezsin, üretmezsin, paylaşmak zorunda kalmazsın. Bildirimlere cevap vermez, kimseye yetişmezsin. Yürümenin faydaları yalnızca bedensel değil, zihinsel ve duygusal katmanlarda ortaya çıkar. Yani yürümek bedenle, zamanla ve düşünceyle yeniden temas biçimidir. Bu tanım, iyi hissetmemizi aslında bir takım lüks uygulamalardan ve pahalı rutinlerden çıkarıp sadeliğe bağlar. İyi hissetmek için fazlasına değil, çoğu zaman daha aza ihtiyacımız vardır.
Yürümenin Felsefesi kitabını neden öneriyoruz?
Yürümenin Felsefesi, kişisel gelişim kitaplarının çoğundan farklı olarak “mutluluğun sırrı” ya da “daha başarılı olmanın anahtarı” gibi doğrudan vaatlerde bulunmuyor. Onun etkisi çok daha derin. İnsanı, kendi bedeni ve zihniyle yeniden ilişkilendiriyor. Yürümeyi performanstan kurtarıp, bilinçli bir yaşam pratiğine dönüştürüyor. Zihin, beden ve doğa arasındaki bağı yeniden kuruyor. Yavaşlamanın bir eksiklik değil, bir erdem olduğunu hatırlatıyor.
Bazen çözüm düşünmekte değil, yürümektedir. Ve belki de en büyük kapıyı burada açar: Kendine doğru, acele etmeden yürüyebilmenin kapısını. Frédéric Gros’un Yürümenin Felsefesi, bizi hızdan, gürültüden ve sürekli “bir şey olma” baskısından çekip çıkaran nadir kitaplardan biri. Yürümeyi, yeniden düşünmek isteyen herkese tavsiye edilir.
Keyifli okumalar!
